Vitamine D is een groep in vet oplosbare vitamines die bijna uitsluitend voorkomen in voedingsmiddelen van dierlijke afkomst. Vitamine D beschermt tegen tal van ziekten en aandoeningen. Desalniettemin hebben veel Nederlanders een vitamine D-tekort. De twee bekendste D-vitaminen zijn:
• Vitamine D3: Het dierlijke cholecalciferol (ontstaat wanneer een cholesterolachtige stof, sterol genaamd, UV-licht opvangt)
• Vitamine D2: Het plantaardige calciferol of ergocalciferol (ontstaat wanneer gist UV-licht opvangt)
Vitamine D uit zonlicht en voeding
Vitamine D3 wordt in het menselijk lichaam geproduceerd onder invloed van zonlicht. Vooral mensen die weinig buiten komen blijven deels afhankelijk van D-vitaminen uit voeding. Voedingsmiddelen waarin redelijke hoeveelheden D-vitaminen voorkomen zijn:
[ad]
• Kaas
• Paddenstoelen
• Gist
• Roomboter
• Vette vis (zalm, haring, meerval, paling, sardines, kabeljauw en makreel)
• Visolie (levertraan)
• Eidooier
• Kalfsvlees
Aan bepaalde margarines, halvarines en bak- en braadproducten wordt kunstmatig vitamine D toegevoegd.
Waar zijn D-vitaminen goed voor?
D-vitaminen hebben zeer uiteenlopende functies in het lichaam en kunnen absoluut niet gemist worden. Vitamine D is onder meer nodig en/of verantwoordelijk voor:
• Diverse orgaansystemen zoals het hart- en vaatstelsel en maag-darmstelsel.
• Reguleren van calcium- en fosfaatniveaus in het bloed door absorptie uit voedsel en heropname in de nieren.
• Het afzetten van mineralen (o.a. calcium en fosfor) in de botten (mineralisatie) en zodoende de vorming, ontwikkeling en instandhouding van het skelet.
• Het remmen van de parathormoon-afgifte door de bijschildklier en zodoende het tegengaan van botontkalking / decalcificatie / osteoporose.
• Ingewikkelde processen van het immuunsysteem (o.a. immunosuppressie, fagocytose en anti-tumor activiteit). Vitamine D gaat dus indirect bepaalde vormen van kanker tegen.
• Beïnvloeding van stemmingen en depressies
Vitamine D-tekort
Te weinig vitamine D kan ontstaan door gebrek aan zonlicht, een incomplete voeding of inefficiënte omzetting van D-vitamines in gebruiksklare stoffen door het lichaam. Een vitamine D-tekort kan verregaande gevolgen hebben. Enkele voorbeelden hiervan zijn:
• Verminderde botmineralisatie met botverweking tot gevolg. Zodoende kan rachitis ontstaan bij kinderen en osteomalacie bij volwassenen. Bij kinderen kan hierdoor vergroeiing plaatsvinden van ledematen, ruggengraat en/of gebit (o.a. X- en O-benen).
• Osteoporose (botontkalking) met botbreuken tot gevolg.
• Verminderde weerbaarheid tegen hart- en vaatziekten, auto-immuunziekten en bepaalde vormen van kanker.
• Chronische aandoeningen als tuberculose (TBC), parodontitis en multiple sclerose (MS).
Weetjes over vitamine D
• Van oktober tot en met april is er in Nederland te weinig zonlicht om voldoende vitamine D aan te kunnen maken.
• Als iemand met een lichte huid een half uur ontkleed in de zomerzon zit, dan maakt hij of zij al snel 50 keer zoveel vitamine D aan als de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid.
• Voedingssupplementen kunnen een perfecte aanvulling zijn voor zowel vitamine D2 als D3.
• Voor mensen is vitamine D3 drie tot tien keer effectiever dan vitamine D2 in het verhogen van het calcidiol (de omgezette D-variant waarvan reserves kunnen worden opgeslagen).
• Na WOII richtte de overheid ‘vakantiekolonies’ op waar bleekneusjes (kinderen met o.a. vitamine D-tekort) op sterkte konden komen.
• Alles wat de hoeveelheid UV-straling beïnvloedt die de huid binnendringt heeft een enorm effect op de productie van vitamine D in de huid (denk aan zonnebrand, hoeden, kleding, glas, werk etc.)
• Lichaamsbedekkende kleding (boerka e.a.) is funest voor de vitamine D productie en wordt voornamelijk gedragen door vrouwen met een donkere huidskleur, die überhaupt moeilijk vitamine D aanmaken.
• Een zonnebrandcrème met beschermingsfactor 8 doet de vitamine D3 productie met 97,5 procent dalen. Beschermingsfactor 15 remt de vitamine D productie met 99 procent.
• Diverse experts zijn van mening dat de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden vitamine D nog steeds veel te laag zijn.
• Zwangerschap kan voor een vitamine D-tekort zorgen.
• Een extreem hoge dosis vitamine D kan dodelijk zijn. In de VS stierven mensen nadat ze melk hadden gedronken waaraan per ongeluk enorme hoeveelheden vitamine D waren toegevoegd.
• In 1961 werd het “Margarinebesluit” ingesteld: verplichte toevoeging van vitamine D aan margarine om vitamine D-tekort tegen te gaan. In 1997 werd deze verplichting van de hand gedaan.