Verslaving vergelijkbaar met coke

Een van de grootste gevaren van roken is dat de werkzame stof nicotine al bij het allereerste contact verslavend werkt. Uit onderzoek van de Universiteit van Chicago blijkt bijvoorbeeld dat de verslavende werking niet onder doet voor die van cocaïne. Al na een kwartiertje blootgesteld te zijn aan nicotine gaan neuronen van het beloningssysteem in de hersenen veel harder werken. En net als bij het gebruik van cocaïne kan nicotine het gedrag van mensen blijvend veranderen. Vanaf het eerste trekje ‘leren’ je hersenen tabak met een gevoel van welbehagen te verbinden.

Het gaat te ver om te stellen dat het gebruik van cocaïne en tabak net zo schadelijk zijn. Maar het onderzoek belicht wel waarom het zo makkelijk is om verslaafd te raken aan roken én waarom het zo moeilijk is om er weer vanaf te komen. Stoppen met roken is niet alleen maar een kwestie van gedragsverandering en wilskracht; Het effect dat nicotine heeft op de hersenen zorgt ervoor een rookverslaving zowel een geestelijk als een lichamelijk probleem is.

Medicijnen en nicotinevervangers die helpen om te stoppen met roken

Het is daarom ook helemaal niet vreemd of een teken van zwakte om hiervoor hulp te vragen. Er zijn medicijnen zoals nicotine kauwgom, nicotine pleisters en nicotine zuigtabletten die je kunnen helpen bij het stoppen met roken door de ontwenningsverschijnselen aan te pakken, maar ook therapie kan helpen.

Verder zijn er nog een tweetal medicijnen die bewezen helpen om te stoppen met roken, namelijk Champix en Zyban. Beide medicijnen zorgen er voor dat je minder zin krijgt in een sigaret door de geestelijke afhankelijkheid te verminderen, zodat je minder last krijgt van ontwenningsverschijnselen. Meer over deze beide medicijnen kun je lezen in dit artikel over Zyban en Champix.

Vergoeding zorgverzekering om te stoppen met roken

Om mensen aan te zetten tot een stoppoging, werd stoppen met roken een keer per jaar vergoed vanuit de basisverzekering. Helaas wordt deze ‘subsidie’ in het kader van bezuinigingen weer uit de basisverzekering gehaald. Je zult er dus weer zelf voor moeten betalen. Hoewel de medicijnen en nicotine vervangers vrij prijzig zijn, is het doorgaans wel goedkoper dan de kosten van een pakje per dag roken.

Marketing trucjes van de tabaksindustrie

Verslaafd raken aan nicotine is dus helemaal niet moeilijk. Maar toch probeert de tabaksindustrie mensen hier nog een beetje bij te helpen door namen als ‘light’ of ‘gold’ op hun verpakkingen te printen. Uit een onderzoek waaraan ruim 8000 mensen meededen bleek namelijk dat dit soort namen rokers het valse gevoel geven dat hun verslaving helemaal niet zo schadelijk is. In werkelijkheid zijn deze sigaretten net zo slecht voor de gezondheid als de ‘zware varianten.’

In de Europese Unie is het al sinds 2002 verboden om sigaretten en shag met ‘light’ of ‘mild’ aan te duiden. Fabrikanten spelen hierop in door hun lichte sigaretten nu te verkopen als ‘gold’ en halfzware shag de nieuwe naam ‘stevige shag’ te geven. En met succes, want rokers die ondervraagd werden voor het onderzoek gaven aan dat ze geloofden dat tabaksproducten met dit soort namen gezonder – of in elk geval minder schadelijk – zijn dan de reguliere versies.

Het einde van roken?

Of roken ooit helemaal uitgebannen wordt valt te betwijfelen. Hiervoor is het simpelweg te verslavend. Maar zolang het besef blijft groeien dat er een lichamelijke reden is voor de verslaving aan nicotine, zullen steeds meer mensen hulp zoeken. De reclamemogelijkheden van de tabaksindustrie worden daarnaast steeds meer aan banden gelegd. Rokers moeten alleen nog goed beseffen dat roken ten alle tijden schadelijk is, wat voor tekst er ook op het pakje staat.

Stoppen met roken – Tip 1: Afleiding zoeken

De verslavende stoffen in sigaretten zorgen ervoor dat je lichamelijke en emotionele ontwenningsverschijnselen krijgt zodra je stopt met roken. Als je over voldoende discipline en volharding beschikt, kun je deze effecten van het stoppen met roken weerstaan. Het is echter minstens zo moeilijk om het sociale aspect van roken te negeren. Zo krijgen mensen behoefte aan een sigaret uit nostalgie en gewoonte:

• Tijdens het stappen / uitgaan
• Bij een kopje koffie
• Gezellig kletsend met rokende collega’s
• Om stress te verwerken
• Na het eten
• Etc.

Afleiding is een goede manier om de drang naar een sigaret tijdens dit soort sociale gelegenheden tegen te gaan. Neem een lolly, stuk kauwgom of zoethout in de mond; vermijd overmatige stress; eet of drink iets gezonds; ga een stuk wandelen; of bel iemand op.

Stoppen met roken – Tip 2: Ontwenningsverschijnselen tegengaan

Als je stopt met roken, dan gaan je hersenen ontwennen. Het is dan ook logisch dat er veranderingen optreden in je emotionele gesteldheid, slaaproutine en concentratievermogen. Je emotionele balans en rust zullen zich na verloop van tijd vanzelf herstellen… Toch kun je ervoor zorgen dat je leven niet wordt overheerst door jouw ontwenningsverschijnselen. Hierbij enkele tips:

• Vermijd zware maaltijden (vetten & suikers)
• Beperk cafeïne (koffie, cola & energiedrankjes)
• Doe ontspanningsoefeningen
• Neem een warm bad
• Neem regelmatig rust (pauze)
• Maak tijd voor leuke dingen
• Doe aan lichaamsbeweging (wandelen, zwemmen, crosstrainer e.a.)
• Beloon jezelf met iets leuks (sauna, pedicure, massage o.i.d.)

Stoppen met roken – Tip 3: Stoppen maakt niet (per se) dik

Sommige mensen worden dikker nadat ze zijn gestopt met roken. Dat komt deels doordat het roken van een sigaret zorgt voor de verbranding van plusminus 10 kilocalorieën. Roken kan bovendien je hongergevoel onderdrukken. Besef echter wel dat veel aankomen (meer dan enkele kilo’s) NIET het directe gevolg is van stoppen met roken. Waarschijnlijke redenen zijn:

• Zoete & vette snacks die de plaats innemen van sigaretten
• Je gezonde eetlust keert terug (terwijl je ongezond eet)

Daarom de volgende tips om niet aan te komen door te stoppen met roken:

• Eet geen koek, snoep en chips ter vervanging van sigaretten
• Eet gezond, gevarieerd, uitgebalanceerd en bovendien voldoende
• Eet gezonde tussendoortjes (salades, fruit, noten, kwark e.a.)
• Drink veel water en groene & witte thee
• Je conditie zal beter worden als je stopt met roken; maak hier gebruik van en ga meer sporten!

Stoppen met roken – Tip 4: Medicijnen & hulpmiddelen

Veel mensen proberen puur op eigen kracht te stoppen met roken. Allereerst is dit erg moeilijk. Bovendien slaagt slechts 3 tot 6 procent erin om zonder hulpmiddelen blijvend te stoppen met roken. Een goed en betrouwbaar hulpmiddel of medicijn om te stoppen met roken, kan je kans op slagen tot wel 20% vergroten. Enkele voorbeelden van medicijnen en hulpmiddelen zijn:

Stoppen met roken medicijnen – Deze verminderen de drang naar nicotine:

• Champix (varenicline)
• Zyban (bupropion)
• Nortrilen (nortriptyline)

Nicotinevervangers – Deze laten je hersenen langzaamaan wennen aan een bestaan zonder nicotine, waardoor bijverschijnselen afzwakken:

• Nicotine-pleisters
• Nicotine-kauwgom
• Nicotine-zuigtabletten
• Nicotine-microtabs (tabletjes voor onder de tong)

Stoppen met roken – Tip 5: Ingrediënten bestuderen

Moderne sigaretten bevatten tot wel 114 (hulp)stoffen, waarvan er tientallen giftig en/of kankerverwekkend zijn. Wellicht dat het kritisch bekijken van de ingrediënten van een sigaret, je motivatie en doorzettingsvermogen om te stoppen met roken zal doen toenemen:

• Nicotine – Zeer giftig en verslavend; vernauwt bloedvaten en verslechtert bloedcirculatie
• Teer – Bestaat uit verschillende giftige/kankerverwekkende stoffen en vormt een kleverige substantie die je longen aantast
• Aceton – Agressieve, irriterende stof (nagellakremover)
• Arseen – Insecticide (insecten-gif)
• Butaangas – Aanstekerbrandstof
• Cadmium – Uiterst giftig bestanddeel van batterijen
• Koolstofmonoxide – Kacheldamp; uiterst giftige stof die zuurstof  verdringt
• DichloorDifenylTrichloorethaan (DDT) – Uiterst persistente gifstof die zich ophoopt in vetweefsel
• Formaldehyde – Kankerverwekkende stof die gebruikt wordt in o.a. spaanplaat
• Methanol – Gifstof die blindheid kan veroorzaken
• Fenol – Gif dat in dodelijke injecties wordt verwerkt

Heb jij nog tips om te stoppen met roken en wat zijn jouw ervaringen? Laat het hieronder weten!

Nicotinepleisters ‒ Hoe werkt een nicotinepleister?

Met een nicotinepleister op je arm, krijg je continu een relatief kleine, gelijkmatige hoeveelheid nicotine toegediend. Nicotinepleisters verminderen op die manier ontwenningsverschijnselen en daarmee de drang naar sigaretten. Dankzij nicotinepleisters kun je je nicotine-intake dus regelmatig en stelselmatig afbouwen. Als je lichaam langzaamaan went aan steeds minder nicotine, dan wordt het je veel makkelijker gemaakt om van sigaretten af te blijven.

Nicotinepleisters ‒ Hoe gebruik je een nicotinepleister?

Nicotinepleisters werken alleen als ze goed worden toegepast (zie bijsluiter). Sommige merken nicotinepleisters draag je 24 uur per dag; andere draag je uitsluitend overdag. De meeste soorten nicotinepleisters zijn met name werkzaam voor mensen die meer dan 10 sigaretten per dag roken of hebben gerookt.

Nicotinepleisters ‒ Afbouwen

Vaak begint men met een “zware” nicotinepleister (met een relatief hoge concentratie nicotine) en bouwt men af door steeds “lichtere” nicotinepleisters op te plakken (met een relatief lage concentratie nicotine). De zwaarste nicotinepleisters brengen net zoveel nicotine in de bloedbaan als een pakje sigaretten, maar minder snel en gelijkmatig over de dag. Omdat de dosis stapsgewijs wordt verkleind, treden minder hevige ontwenningsverschijnselen op.

Nicotinepleisters ‒ Lichamelijke, psychische & sociale verslaving

De drang naar sigaretten blijft in de meeste gevallen ‒ ondanks de nicotinepleister ‒  bestaan. Rokers hebben namelijk niet enkel een lichamelijke nicotineverslaving, maar lijden ook aan een psychische en sociale verslaving. Men is gewend om op vaste tijden en plekken een sigaret te roken, en op dit soort momenten dient men uiterst standvastig te zijn om niet naar een sigaret te grijpen.

Nicotinepleisters ‒ Bijwerkingen

Sommige gebruikers van nicotinepleisters krijgen last van bijwerkingen. Enkele voorbeelden van bijwerkingen zijn:

• Huidirritatie
• Huidallergische reactie
• Slecht slapen / rusteloosheid

Sommige nicotinepleisters bevatten dusdanig veel nicotine, dat het gevaarlijk kan zijn om gelijktijdig een sigaret te roken. Bij gebruik van en sigaretten en de nicotinepleister kan een nicotinevergiftiging optreden.

• Tabaksplanten
• Tomatenplanten
• Aardappelplanten
• Aubergineplanten

Nicotineverslaving ‒ Nicotinehoudende producten

Nicotine zit in vrij hoge dosering in gedroogde tabak. Gedroogde tabak en/of nicotine wordt verwerkt in:

• Sigaretten
• Sigaren
• Chag
• Pruimtabak
• Snuiftabak
• Nicotinepleisters
• Nicotinekauwgom
• Etc.

In geval van roken wordt een groot deel van de nicotine vernietigd door de hitte van de smeulende tabak. Toch wordt er voldoende nicotine geïnhaleerd om de directe verdovende, stimulerende en verslavende effecten te ervaren. Nicotine wordt namelijk zeer snel via het bloed door het lichaam verspreid en komt al binnen 7 seconden in de hersenen terecht.

Nicotineverslaving ‒ Verslavende werking van nicotine

Nicotine behoort tot de alkaloïden. Tot deze groep stoffen behoren ook genotsmiddelen, stimulerende middelen en verdovende middelen zoals cafeïne, cocaïne, morfine, noscapine en codeïne. Opmerkelijk aan nicotine is dat het de meest verslavende van alle stoffen is. Het percentage gebruikers dat afhankelijk wordt van de stof, is namelijk meer dan 95%. Nicotine is de belangrijkste oorzaak van de verslavende werking van het roken van tabak. Nicotine werkt verdovend, opwekkend, ontspannend en/of stimulerend. Dankzij de verdovende werking voel je de teer in je longen niet en door de stimulerende, ontspannende en/of opwekkende werking treden ontwenningsverschijnselen op wanneer de nicotine is uitgewerkt.

Nicotineverslaving ‒ Schadelijkheid van nicotine

Nicotine is niet alleen giftig voor insecten en dieren, maar ook voor mensen. In een sigaar zit al voldoende nicotine om – bij directe inname – een kleuter te doden. Bij volwassenen kan nicotine tot misselijkheid en braken leiden. Nicotine zorgt voor meer adrenaline, minder insuline, snellere hartslag, nauwere bloedvaten, hogere bloeddruk en snellere ademhaling. Het is nooit bewezen dat nicotine kankerverwekkend is; van enkele andere stoffen in tabaksrook is dit wel aangetoond. Let wel: hoe meer nicotine je lichaam te verduren krijgt, des te schadelijker. De schadelijkheid van de nicotine is tevens afhankelijk van:

• Tabaksoort
• Al dan niet inhaleren
• Wel of geen filter
• Roken, pruimen of snuiven

Nicotine snuiven en/of pruimen zorgt voor een geconcentreerdere nicotine-intake. Light sigaretten bevatten minder nicotine. Echter: omdat de nicotinebehoefte gelijk blijft, zal men automatisch meer gaan roken en dieper inhaleren.

Nicotineverslaving overwinnen: hulpmiddelen om te stoppen met roken

Er zijn tegenwoordig goede middelen om te stoppen met roken en een nicotineverslaving af te bouwen. Meer informatie hierover vind je op onze medicijnen en hulpmiddelen om te stoppen met roken pagina.