Jeuk… Iedereen heeft er in meer of mindere mate last van. Maar wat is jeuk nu eigenlijk en welk nut heeft jeuk? Jeuk of pruritus is erg lastig te omschrijven. Jeuk is een gewaarwording die veelal wordt gedefinieerd met “de sensatie in de huid die uitlokt tot krabben”. Jeuk is misschien wel de meest voorkomende huidklacht ter wereld en kan variëren van een milde prikkel tot een allesoverheersende en tot wanhoop drijvende sensatie.
Welk nut heeft jeuk?
Jeuk is in eerste instantie bedoeld om je voor parasieten, insecten en andere lichaamsvreemde organismen te waarschuwen wanneer zij met je huid in aanraking komen. Zodoende kun je ze verwijderen. Het proces dat jeuk veroorzaakt is tot op heden niet geheel ontrafeld. Wel is bekend dat specifieke jeukzenuwen worden geprikkeld door eiwitten (o.a. histamine en neuropeptiden). Deze stoffen komen vooral vrij bij ontstekingen van de huid en bij allergische reacties.
[ad]
Waardoor wordt jeuk veroorzaakt?
Er zijn talloze mogelijke oorzaken van jeuk. De bekendste vormen van jeuk zijn:
• Lichte bewegende aanraking op de huid.
• Allergische reactie op lichaamsvreemde eiwitten.
Binnen de geneeskunde wordt onderscheid gemaakt tussen:
• Jeukende huidziekten
• Jeuk zonder huidafwijking
Jeukende huidziekten zijn onder meer:
• Xerosis cutis – Jeuk door een droge huid
• Eczeem
• Psoriasis (vulgaris) – Jeuk door het te snel aanmaken van nieuwe huidcellen.
• Netelroos – allergiegerelateerde jeuk.
• Prurigo parasitaria – Jeuk door huidparasieten zoals vlooien, mijten en luizen.
Er zijn talloze oorzaken voor jeuk zonder huidafwijking. Als steunpunt is het ezelsbruggetje “H. U. I. D. P. A. S. T. A.” bedacht.
• Hodgkin – Ziekte van Hodgkin: een zich van lymfeknoop naar lymfeknoop verspreidende vorm van kanker.
• Uremie – Nierfalen: de situatie die ontstaat als nieren niet of nauwelijks meer functioneren.
• Icterus – Geelzucht: een levergerelateerde aandoening.
• Diabetes Mellitus – Suikerziekte of hyperglycemie
• Parasitaire infecties – Van de huid of het maag-darmkanaal.
• Anemie – Bloedarmoede: een te laag hemoglobinegehalte in het bloed.
• Senilitas – Ouderdom
• Toxicodermie – Bijwerking van onder meer antibiotica.
• Aids
Verder kan jeuk ontstaan door:
• Jeukziekte (prurigo) – Chronische jeuk door een aangeboren stoornis van het afweersysteem.
• Polycythemie – Ziekte van Vaquez-Osler: een beenmergaandoening met overproductie van rode bloedcellen.
• Zwangerschap – Zwangerschapsjeuk of PUPPP: Pruritic Urticarial Papules and Plaques of Pregnancy
• Zenuwbeschadiging – Of zenuwafknelling
• Psychosomatiek – Uitwerking van psyche op het lichaam (bijv. na een psychische klap zoals een sterfgeval, scheiding, ontslag etc.)
• Schimmelinfecties
• Insectenbeten en brandnetelprikken
• Nier- en leverstoornissen
• Aambeien
• Brandwonden
• Wondgenezing
Wat kun je doen tegen jeuk?
Wanneer er een duidelijke oorzaak is voor jeuk dien je natuurlijk de onderliggende aandoening of oorzaak te behandelen en niet de jeuk als symptoom. [Voorbeeld: wanneer een parasiet niet wordt uitgeschakeld blijft de jeuk bestaan.] Algemene tips tegen jeuk zijn:
• Invetten van de huid
• Afkoelen van de huid
• Hitte vermijden
• Alcohol op de huid vermijden
• Niet te vaak en niet te heet baden of douchen
• Sterk gekruide voeding vermijden
• Voorzichtig afdrogen
• Bij allergieën de desbetreffende allergenen vermijden
• Huidcorticosteroïden (medicijnen) gebruiken
Stoffen die jeuk verdringen zijn:
• Capsaïcine – Komt voor in paprika, Spaanse peper en chilipeper
• Menthol – Zit veel in tandpasta, kauwgom en likeur
• Lidocaïne – Een heel licht verdovingsmiddel
• UV-B – Lichttherapie
Wanneer jeuk zich steeds op dezelfde plaats voordoet kan een arts de veroorzaker meestal opsporen.
4.957 keer gelezen